Aktualności


Nowa startegia dla Polski

Jul 11, 2016

W Ministerstwie Rozwoju Regionalnego trwają prace nad „Strategią na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju”. Strategia, ze względu na swoją rolę i przypisane jej zadania, będzie odmienną od dotychczas przyjmowanych strategii rozwojowych. Będzie ona wykorzystana przez Ministerstwo Rozwoju – rządowe centrum kreowania i zarządzania gospodarczego – jako instrument zarządzania wszystkimi procesami rozwojowymi, określi system podejmowania decyzji, monitorowania i ewaluacji efektów. Strategia wskaże niezbędne działania, instrumenty realizacyjne i kluczowe projekty zintegrowane zapewniające możliwość jej realizacji. Strategia ustali również system koordynacji i realizacji wyznaczając szczegółowe role poszczególnym podmiotom publicznym oraz sposoby współpracy ze światem biznesu, nauki i społeczeństwa obywatelskiego. Podstawowym zadaniem strategii będzie określenie mechanizmów oraz instrumentów, których uruchomienie pozwoli na wzmocnienie impulsów niezbędnych dla dalszego rozwoju gospodarki, zwiększenie efektywności wykorzystywanych dla rozwoju środków finansowych, w tym środków UE, szersze włączenie w procesy rozwojowe podmiotów prywatnych. Strategia będzie zawierała rekomendacje dla polityk publicznych i będzie podstawą do aktualizacji istniejących zintegrowanych strategii rozwoju oraz weryfikacji dotychczasowych instrumentów ich realizacji – programów rozwoju, programów wieloletnich itp. Podstawę dla prac nad projektem Strategii stanowi Uchwała Rady Ministrów w sprawie przyjęcia „Planu na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju”.

O budżecie obywatelskim

Jul 11, 2016

Bardzo dużo samorządów realizuje budżet obywatelski. Stowarzyszenie Aktywności Obywatelskiej Bona Fides realizowało projekt „Skontroluj jak działa budżet obywatelski w twojej gminie”. Jego celem była kontrola funkcjonowania budżetów obywatelskich (procedur i efektów) w wybranych miastach i przetestowanie narzędzi umożliwiających kontrolowanie ich realizacji przez samych mieszkańców. Poniżej podsumowanie z raportu końcowego. 0 całym projekcie można przeczytać : http://www.bonafides.pl/grant/skontroluj-jak-dziala-budzet-obywatelski-w-twojej-gminie/

1. Budżet obywatelski w Polsce to mechanizm rządzenia w samorządzie, który po raz pierwszy w tak dużym stopniu zaangażował mieszkańców gmin w ich kształtowanie. Celem uruchomienia tego mechanizmu powinno być: zwiększenie poziomu partycypacji obywatelskiej poprzez włączenie członków wspólnoty samorządowej, w tym defaworyzowanych, w procesy decyzyjne na poziomie samorządów lokalnych (gminnych, powiatowych) oraz podniesienie stopnia i trafności zaspokajania potrzeb społecznych poprzez umożliwienie im wskazywania zadań do realizacji przez samorządy lokalne. Pozostałe formy konsultacji społecznych – poza tymi dotyczącymi zagospodarowania przestrzennego – w których mieszkańcy rozmawiają na temat rozwiązania jakiegoś lokalnego problemu, nie zaś o szczegółach samego rozwiązania, jak ma to miejsce w budżecie obywatelskim, nie cieszą się zbytnim zainteresowaniem mieszkańców. Także inne z nowych rozwiązań, czyli inicjatywa lokalna, nie cieszy się tak dużym zainteresowaniem, choć w wielu wypadkach daje większe możliwości działania i wpływu na kształt ostateczny pomysłu. Jedynie funkcjonujące dłużej fundusze sołeckie wydają się generować podobne zainteresowanie mieszkańców wsi, ale przy mniejszych wątpliwościach co do zasad prowadzenia całego procesu.

2. „Budżet obywatelski” stał się trochę częścią „zestawu obowiązkowego” nowoczesnego miasta, obok finansowanych z pieniędzy publicznych stadionu, centrum kongresowego, aqua-parku i sali koncertowej.

3. Budżet obywatelski, zgodnie z jego ideą, powinien być procesem partycypacji społecznej, natomiast w polskiej rzeczywistości częściej bywa raczej procedurą administracyjną – odmianą konsultacji społecznych (w skrajnych przypadkach nazbyt bliską referendum lokalnego). Jednak nierzadko przeregulowanie mechanizmów (regulaminów) budżetów obywatelskich dokonuje się na wniosek (aktywnych, uczestniczących w nich) mieszkańców, którzy po prostu nie ufają lokalnym władzom i wymuszają zapisy gwarantujące, że nie zostaną „wykiwani”. Co jest odległe od założenia, że „Kluczowe dla powodzenia budżetu partycypacyjnego jest wzajemne zaufanie pomiędzy mieszkańcami i władzami budowane m. in. w oparciu o jawność reguł, otwartość procesu na udział mieszkańców w jego współorganizacji i włączanie ich w dyskusję o kształcie samej procedury.” (Standardy).

4. Procedury budżetu obywatelskiego zorientowane są na rywalizację – o czym decyduje w dużej mierze sposób dokonywania wyboru zadań do realizacji, często w formie jednokrotnego wyboru i premiowanie jednostkowej kreatywności – o czym decydują m.in. ułatwienia dla zgłaszania wniosków przez poszczególne osoby. Natomiast sporadycznie stosuje się różnorodne formy uzgadniania priorytetów, zadań na poziomie społeczności. Jeśli do tego dochodzi, to spontanicznie i raczej w gronie klik i koterii niż wspólnot. Co więcej, nierzadko prowadzi to do sytuacji, tzw. „taktycznego” składania wniosków i głosowania oraz wyboru minimalnej liczby zadań, co osłabia wpływ mieszkańców i, wydaje się, przeczy zasadzie partycypacji.

5. Ważnym pytaniem na etapie tworzenia procesu i jego ewaluacji jest pytanie o rolę samorządu w tej procedurze: czy ma być przeźroczysta, neutralna? To znaczy, czy na przykład na płaszczyźnie merytorycznej (ocena treści zadań) ma akceptować wszystkie pomysły mieszkańców? To pytanie dotyka relacji budżetu obywatelskiego z politykami miejskimi, z którymi – jak wynika z przeprowadzonych monitoringów – są słabo powiązane. W katalogu warunków dopuszczalności zgłaszanych zadań przede wszystkim zapisuje się wymogi wynikające z ogólnych wymogów prawnych i ustrojowych co do zgodności z prawem, kompetencjami samorządu, statusem terenu, ograniczeniom kosztowym, w tym także utrzymania zrealizowanej inwestycji i możliwości jej realizacji w trakcie roku budżetowego. Natomiast stosunkowo rzadko pojawiają się odwołania do – istotniejszych z perspektywy celów wdrożenia tego mechanizmu – zapisów obowiązujących strategii, programów czy planów działania danego samorządu. I wreszcie nie wiemy, na ile te wymogi, o ile się pojawiają, bywają stosowane na etapie weryfikacji.

6. Kolejne ważne pytania pod adresem realizowanych w Polsce budżetów obywatelskich brzmią: Kogo nie ma w budżetach obywatelskich? Jakie kategorie społeczne uczestniczą (klasa średnia, osoby kreatywne, potrafiące posługiwać się internetem), a jakie nie uczestniczą (osoby rekrutujące się z grup defaworyzowanych, dysfunkcyjnych)? Na to, że jest to jeden z nierozwiązanych problemów, może wskazywać analiza realizowanych zadań, które w większości nie służą rozwiązywaniu problemów społeczności lub istotnych kategorii i grup (np. związane z funkcjonowaniem systemu oświaty, ochrony zdrowia, kultury czy komunikacji), natomiast z pewnością pozwalają zaspokoić potrzeby grup i jednostek aktywnych społecznie.

7. Uruchomienie budżetu obywatelskiego w danym samorządzie właściwie nie ma związku z innymi działaniami wzmacniającymi partycypację społeczną, np. z wysokością środków z budżetu samorządu przekazywanych na finansowanie działalności organizacji pozarządowych czy inicjatywą ichwałodawczą.

8. Zasadniczo realizacja kolejnych edycji budżetów obywatelskich obywa się bez dokonania oceny dotychczasowych doświadczeń lub takie oceny prowadzone są ad hoc, bez wykorzystania właściwych metod ewaluacyjnych. Pomimo tego praktycznie w każdym przypadku wprowadzono zmiany w zasadach realizacji kolejnej edycji – czasem podyktowane krytyką ze strony uczestników i zewnętrznych obserwatorów, choć poziom kontroli społecznej tego fenomenu należy ocenić jako stosunkowo niski.

9. Brakuje informacji o kosztach realizacji procedury budżetu obywatelskiego: zaangażowaniu kadr (urzędników, pracowników jednostek organizacyjnych, radnych), poniesionych wydatkach (np. na prowadzenie kampanii promocyjnych), czy wykorzystanych zasobach (np. użyczonych lokalach i obiektach komunalnych), co również powinno podlegać ocenie.

10. Frekwencja w budżecie obywatelskim jest o wiele niższa niż i tak niska frekwencja w wyborach władz tych organów. Jednak jej ocena – pomijając wszelkie inne przyczyny, dla których społeczeństwo nie uczestniczy w życiu publicznym – powinna uwzględnić także wymiar atrakcyjności poddanych pod głosowanie projektów. Może mieszkańców nie są zainteresowani decydowaniem w sprawie placu zabaw czy siłowni na świeżym powietrzu, ponieważ chcieliby zadecydować o innych problemach (np. systemie pomocy osobom starszym)?

11. Na podstawie monitoringu można stwierdzić, że deklarowane cele, uzasadniające uruchomienie budżetu obywatelskiego w badanych gminach, szczególnie te w zakresie wzmacniania społeczeństwa obywatelskiego czy partycypacji społecznej, nie są realizowane, przede wszystkim z powodu braku w procedurach budżetu obywatelskiego narzędzi temu służących. Zresztą z podobną sytuacją mamy do czynienia także w przypadku innych rozwiązań zorientowanych na te cele, jak np. programy współpracy samorządu terytorialnych z organizacjami pozarządowymi28. Tym samym budżety obywatelskie tylko w minimalnym stopniu realizują obietnicę o zwiększeniu wpływu mieszkańców na funkcjonowanie samorządu terytorialnego (tzw. „odzyskanie miasta”).

12. Podsumowując nasze rozważania stoimy na stanowisku, że budżety obywatelskie powinny spełniać minimalne standardy uspołecznienia, przejrzystości i jawności procedury, być otwarte i przyjazne dla potencjalnych uczestników, zapewniać przestrzeń dla deliberacji, wspierać aktywność mieszkańców oraz charakteryzować się długofalowym myśleniem. Natomiast te, które ich nie spełniają, są dysfunkcyjne, powstały tylko z mody, i w których nikt – poza „krewnymi i znajomymi królika” – nie uczestniczy, nie powinny być realizowane. Są inne metody wspierania aktywności społecznej mieszkańców, które z powodzeniem można wykorzystywać w rządzeniu w samorządzie.

Jun 09, 2016

O rozwoju miast

Mar 09, 2016

OPINIA 

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie przyszłości programu UE dla miast z perspektywy społeczeństwa obywatelskiego

Opinia EKES_Agenda miejska_2016_PL.docx

Nowy wymiar strategii rozwoju

May 03, 2015

Jako zwolennik zarzadzania strategicznego JST, doczekałem się konkretnych zapisów w dokumentacji konkursu: Modelowa rewitalizacja miast. W fiszce projektowej, znajduje się punkt: Koncepcja projektu a strategia rozwoju miasta (lub dokument równoważny). Należy zamieścić krótki wyciąg bądź link do strategii rozwoju miasta z dokładnym wskazaniem fragmentów dokumentu (numery stron) odnoszących się do rewitalizacji, potwierdzających znaczenie i potrzebę działań rewitalizacyjnych. W jakim stopniu zaproponowana koncepcja projektu wpisuje się w powyższa strategię.

Czytaj więcej

Znajdź nas na Facebooku